امر محاسبه‌ناپذیر: مانیفستی برای بازگشت

بازپس‌گیری هنر از سلطه‌ الگوریتم‌ها و احیای پیوند انسانی در عصر داده‌ها

ما در تلاطم دورانی ایستاده‌ایم که جهان در آن به تسخیر اعداد درآمده است؛ عصری که در آن واقعیت به دست الگوریتم‌ها تجزیه شده و «تجربه» جای خود را به «شبیه‌سازی» داده است. ما نه در پی طرد تکنولوژی، که در پی بازگرداندن آن به نقش حقیقی‌اش هستیم. خطا زمانی آغاز شد که ابزار، مدعی «اندیشیدن» شد و ما، سهل‌انگارانه، سکان اندیشه را به او سپردیم. امروز، سایه‌ سنگین داده‌ها بر تمامی ساحت‌های زیست انسانی گسترده شده است. ما معتقدیم هوش مصنوعی می‌تواند «دستیاری» بی‌خستگی و کارآمد باشد؛ اما هرگز «متفکر» یا «خالق معنا» نیست. بحران حقیقی امروز، نه در وجود این ابزار، که در «انفعال ما» در برابر استانداردسازی هستی است؛ جایی که انسان به متغیری در معادلات پیش‌بینی‌پذیر تبدیل شده و هرگونه «خطای حسی» که نشانگر زنده بودن انسان و اندیشه انسانی است، نادیده گرفته می‌شود. در این میانه، هنر تنها پناهگاه باقی‌مانده و ایستگاه آخر «بودن» است. هنر فراتر از ابزار تولید محتوا، مأمنی است که در آن، هنوز امکان زندگی روح وجود دارد. در این مسیر، سینمای تجربی و پرفورمنس آرت، به عنوان پیشتازان مقاومت زیباشناختی قرار دارند. این آثار، فارغ از قید و بند قصه‌گویی‌های الگوریتمیک، «امر نایاب» را به نمایش می‌گذارند و با بهره‌گیری از فرم‌های ناصاف و نگاه‌های جسورانه، ذهن تماشاگر را از کرختی عادت‌ها خارج می‌کنند. آن‌ها انعکاس ضربان تند نبض یک انسان در لحظه‌ای از شک مقدس هستند؛ لحظه‌ای که هیچ فرمول دیجیتالی قادر به درک، تجربه و بازتولید آن نیست. ضرورت تمرکز بر این آثار، فراتر از یک انتخاب سلیقه‌ای، یک الزام برای بقای اصالت و یک ضرورت هستی‌شناختی است. لازم است نگاه خود را از انبوه «داده‌های پردازش‌شده» بچرخانیم و بر آثاری معطوف کنیم که «رد پای جان» بر آن‌ها باقی مانده است. از این رو، ShortFilmSupport بر ایجاد بستری برای حمایت از این «امر محاسبه‌ناپذیر» تمرکز می‌کند. ما از تمامی خالقان آثار، نظریه‌پردازان، جشنواره‌ها، بازارهای هنر و نهادهای هنری، دانشگاه‌ها و حامیانی که معتقدند هنر، «اثری از حضور انسانی» است، دعوت می‌کنیم تا در این مسیر بازگشت به اصالت همراه ما شوند. بیایید برای دیده شدن آنچه که دیده نمی‌شود، و برای احیای پیوندی که ماشین‌ها هرگز قادر به «فهمیدن» آن نیستند، گرد هم بیاییم. وقت آن است که هنر را از سلطه‌ «محاسبه» بازپس گیریم و دیگرباره، نه به عنوان «تولیدکننده»، که به عنوان «انسان»، به «بودن» در جهان هنر بازگردیم.

یادداشتی از دکتر مهدی یارمحمدی؛ پژوهشگر هنر و فلسفه (با تمرکز بینارشته‌ای بر سینمای تجربی و هنر اجرا)