گفت و گو با غزاله سلطانی کارگردان راهیافته به مسابقه اصلی کلرمونت-فراند فرانسه

گفت و گو با غزاله سلطانی کارگردان تنها فیلم ایرانی راهیافته به بخش مسابقه اصلی جشنواره کلرمونت-فراند فرانسه 2015

مهدی یارمحمدی

فیلم کوتاه داستانی”باغ بی برگی” به کارگردانی غزاله سلطانی پس از حضور در بخش مسابقه جشنواره هایی چون: فیلم کوتاه تهران، پروین اعتصامی، جشنواره مستقل خورشید، پس از حضور در بخش SHORT FILM CORNER جشنواره کن، در اولین حضور جدی بین المللی خود در بخش مسابقه اصلی جشنواره کلرمونت-فراند فرانسه 2015 که مهمترین جشنواره فیلم کوتاه در جهان محسوب می شود، بعنوان تنها نماینده ایرانی در این جشنواره، توانست در زمره شاخص ترین تولیدات یک سال اخیر سینمای مستقل کوتاه ایران قرار گیرد و کسب  جایزه بهترین فیلم هیئت داوران دانشجویی این جشنواره، موفقیت این فیلم را در این مسیر دشوار تضمین می نماید.

غزاله سلطانی دارای کارشناسی ارشد سینما از دانشگاه هنر تهران، دانشکده سینما تئاتر و نیز دیپلم فیلمسازی از مدرسه فیلم VFS ونکوور در کانادا است.

او پیش از این با ساخت مستند بلند تحسین شده “…و آسمان آبی” درباره زندگی عزت الله انتظامی و نیز فیلم کوتاه “کوچه ها باریکن” توانسته است علاوه بر تحسین جشنواره های داخلی حضوری موفق در جشنواره های بین المللی داشته باشد.

فیلم “باغ بی برگی” او، که روایت سفر یک خانواده از دل شهری شلوغ و پناه بردن به مکانی دور افتاده در حاشیه شهر برای بدست آوردن رویاهای خود است، نقد یک رئالیسم اجتماعی است درباره طبقه ای از جامعه که در دنیای امروز خیلی بوی خوشبختی از آن شنیده نمی شود. با این حال این تلاش برای رسیدن به رویاها، که در عین جدیت این خانواده برای این دستیابی، در مواجهه با شخصیتها، عناصر و موقعیتهای دیگر موقعیتی گاهی طنز به خود گرفته است، نشان از دقت و هوش فیلمساز در رساندن و گسترش یک فضای شخصی به یک روانشناسی انسان پژوهانه دارد و این در سینمای کوتاه مستقل که محملی است برای کشف زوایای اندیشه مدار و خرد گرا به زندگی انسان امروز بی تردید در خور توجه خواهد بود.

پایگاه حمایت از فیلم کوتاه مستقل در گفت و گویی صمیمانه با غزاله سلطانی،نویسنده و کارگردان و تهیه کننده این فیلم، تلاش کرده تا ضمن ایجاد آشنایی بیشتر با جشنواره کلرمونت فراند فرانسه، منعکس کننده تجربیات او از حضور در این جشنواره باشد.

ممنون می شم ضمن معرفی خودتون مختصری درباره فیلمتون بگید.

• من غزاله سلطانی هستم کارگردان فیلم “باغ بی برگی” . این فیلم داستان خانواده ای است که از دل شلوغی های شهر تهران می گذرند، جایی در دوردست مردی منتظر آنهاست تا به آنها رویا بفروشد.

چه چیزی در ابتدای حضورتان در جشنواره کلرمونت فراند توجه شما رو جلب کرد؟

• حضور همه قشرها بخصوص افراد میانسال و مسن در جشنواره و  استقبال اونها از نمایش فیلمها برایم جالب بود. انگار فیلمها رو بصورت خیلی جدی دنبال می کردند و این برای من و سایر کارگردانهایی که در جشنواره حضور داشتند خیلی جالب بود.

آیا برنامه ویژه ای در جشنواره کلرمونت فراند برای مخاطب خاص برنامه ریزی شده بود؟

• فستیوال یکسری از فیلمها رو برای نمایش برای کودکان و نوجوانان انتخاب کرده بود و از طرف مدرسه بچه ها برای نمایش فیلمها می آمدند و بعد از نمایش قراری تنظیم شده بود برای پرسش و پاسخ با کارگردانها که اینهم از نکات جالب توجه این جشنواره بود.

در واقع همه گروه های سنی در آن شهر درگیر جشنواره بودند و این به توسعه جشنواره در سطح شهر کمک زیادی کرده بود. و این تماشاگر جدی فیلم کوتاه ،نه تنها برای من بلکه برای همه فیلمسازانی که من دیدم عجیب و جالب بود.

این تماشاگر جدی فیلم کوتاه از نگاه شما،چه تفاوت خاصی با تماشاگرهای دیگه داشت؟

• آداب و فرهنگ تماشای فیلم رو خوب رعایت می کردند و خیلی احترام می گذاشتند، بین نمایش فیلم رفت و آمد در سالن انجام نمی شد، تا پایاین تیتراژ و روشن شدن چراغها سالن رو ترک نمی کردند، دو مرحله تشویق می کردند یکی در انتهای فیلم و دیگری در انتهای تیتراژ. خیلی حرفه ای فیلم کوتاه می دیدند.

درباره برنامه های نمایش فیلمها در جشنواره کلرمونت فراند توضیح بدید.

• دو تا سالن اصلی بود در خانه فرهنگ که کاخ جشنواره بود، یکی ویژه فیلمهای تجربی و دیگری ویژه فیلمهای داستانی، اما در سطح شهر سالنهای دیگری هم بود حتی سالنهای دانشگاهی که ویژه نمایش نبودند مثلا سالنهای کنفرانس دانشگاه ها هم نمایش فیلم داشتند که البته جزو برنامه های جشنواره بودند اما تنها با ذکر این نکته که در سالنهای کاخ جشنواره فیلمها همزمان با دو زیرنویس انگلیسی و فرانسه به نمایش در می آمد و سالنهای خارج از کاخ جشنواره فیلمها را فقط با زیرنویس فرانسه نمایش می دادند. من البته فیلمم را در یکی از این سالنهای کنفرانس دانشجویی هم دیدم.

مهمترین برنامه های جنبی جشنواره برای مخاطب عام چه چیزهایی بود؟

• در بخش جنبی جشنواره هم برنامه های متفاوتی وجود داشت. مثلا فوکوس جشنواره بر دوچرخه سواری یکی از این نکات بود که البته این موضوع به سطح شهر هم سرایت کرده بود. یا نکته دیگر تمرکز جشنواره بر سینمای چین بود.

مهمترین برنامه های جنبی برای فیلمسازان شرکت کننده در جشنواره چه چیزهایی بود؟

• از مهمترین این برنامه ها مستر کلاسهایی بود برای ملاقات رو در رو با پروگرمر های جشنواره های بین المللی که می بایست قبلا شما در این بخش ثبت نام کرده باشید که البته این بخش را من قبلا در SHORT FILM CORNER کن هم دیده بودم. از جمله جشنواره هایی که در این بخش بودند میتونم به لوکارنو، ونیز، برلین و دوهفته کارگردانان کن، اشاره کنم. این بخش که شاید کمی به یک بازار شباهت داشت فرصتی بود برای PRESENT فیلم به این جشنواره ها و همزمان بدست آوردن آگاهی و اطلاعات بیشتر درباره شرایط شرکت فیلم در این جشنواره ها، که معتبرترین این جشنواره ها عمدتا فیلمهای WORLD PREMIERE را می پذیرفتند.

نکته جالب دیگر فرصتی بود که در برنامه جشنواره اختصاص داده شده بود به خریداران، تلویزیونها و … که در ساعت مشخص و در مکان مشخصی بر اساس برنامه جشنواره به توضیح شرایط خرید فیلم کمپانی، یا تلویزیون خود و جزئیات آن می پرداختند و همچنین فرصت پرسش و پاسخی که برنامه ریزی شده بود این بخش را به بخش پر طرفداری تبدیل کرده بود. این برنامه ویژه معرفی کسانی بود که در بازار فیلم کلرمونت فرند غرفه داشتند و به نوعی خریدار فیلم بودند.

آیا فیلمهای ایرانی دیگری هم در جشنواره حضور داشتند؟

• در این جشنواره بجز فیلم من که در بخش مسابقه اصلی بود دو فیلم ایرانی دیگر در بخش خارج از مسابقه بودند، که متاسفانه بدلیل تراکم برنامه های جشنواره من موفق به دیدن این فیلمها نشدم.

اولویت برنامه شما برای تماشای فیلمها در این جشنواره چه چیزی بود؟

• همه تلاشم این بود که فیلمهای بخش بین الملل را ببینم که خوشبختانه موفق شدم، واقعا سطح فیلمها بالا بود و تولید حرفه ای مهمترین ویژگی این فیلمها بود که البته منظورم PRODUCTION حرفه ای است و من بسیار از دیدن این فیلمها لذت بردم.

جشنواره چه تدابیری برای معرفی فیلمها به مخاطبین داشت؟

• تابلوها و استنهای طراحی شده ای در کاخ جشنواره وجود داشت که فیلمسازها و فستیوالها پوسترهای خود را  در آنجا نصب می کردند و البته جالبتر اینکه فیلمسازها صندوق و کدی داشتند که راه ارتباط فیلمسازها و جشنواره ها را بسیار ساده کرده بود و فیلمساز می تونست با یک درخواست ساده کاتالوگ، بروشور و یا اطلاعات مورد نیاز خود را از هر جشنواره ای بدست آورد.

برنامه دقیق جشنواره در نمایش و گروه بندی سانسها به چه شکلی بود؟

• فیلمهای بخش مسابقه در 14 گروه تقسیم بندی شده بود که این گروه ها هر روز در یک سالن در سطح شهر نمایش داشتند و در واقع هر روز امکان دیدن فیلم ها وجود داشت. در سالن های اصلی واقع در کاخ جشنواره واقعا نمایش فیلمها حرفه ای، روی پرده عریض و با استانداردهای بسیار بالا انجام می شد و قبل از نمایش هم فیلمسازان و فیلمها به مخاطبان به دو زبان انگلیسی و فرانسه معرفی می شدند. این همه جدیت در معرفی و اکران فیلمهای کوتاه برای فیلمسازها بسیار خوشایند بود.

آیا جلسات پرسش و پاسخی هم برای فیلمهای بخش مسابقه اصلی برگزار می شد؟

• برنامه خبری فیلمها با حضور فیلمسازان، منتقدین و مخاطبان برگزار می شد و هر فیلمسازدر یک گفت و گوی کوتاه به سوالات مخاطبان پاسخ می داد.

در جلسه پرسش و پاسخ فیلم شما بیشتر درباره چه نکاتی صحبت شد؟

• عمده سوالات درباره فیلم من درباره جزئیات تولید، چگونگی هماهنگی های تصویربرداری در سطح شهر و بازیها و بازیگران فیلم بود.

بنظر شما مهمترین ویژگیهای جشنواره کلرمونت فراند که برای فیلمسازان جالب توجه بود، چه چیزهایی بودند؟

• از مهمترین ویژگیهای کلرمونت فراند میتونم به جدی گرفتن فیلم کوتاه، حضور مخاطب های حرفه ای فیلم کوتاه و برنامه ریزی دقیق در برگزاری جشنواره اشاره کنم که این جشنواره رو به یک رویداد جدی و مهم فیلم کوتاه در ذهن من و بسیاری از فیلمسازان شرکت کننده تبدیل کرده بود.

دیگر اینکه خیلی دقیق بودند و خیلی به فیلمسازها احترام می گذاشتند ، هتل و پذیرایی مناسب،حتی به پول ترانسفر فیلمسازان از پاریس تا کلرمونت هم فکر کرده بودند که به فیلمسازها پرداخت کنند. هیچ چیزی شوخی یا کم اهمیت نبود، فیلمساز رو جدی گرفته بودند و البته محترم.

چقدر آشنایی و یا توجه به سینمای ایران را جدی دیدید؟

• سینمای ایران برای فیلمسازان شرکت کننده از دیگر کشورها به شدت شناخته شده و پر از افتخار بود و همه فیلمسازان شاخص ایرانی و سینمای اونها رو می شناختند و دنبال می کردند، بطوریکه بسیاری از صحبتهای سایر فیلمسازان با من درباره سینمای ایران بود.

آیا موضوعی بود که جای خالی اون در سینمای ما برای شرکت در این جشنواره ها خالی باشه و یا برنامه ریزی برای اون نشده باشه که چشمگیر باشه؟

• فیلمسازانی که در کلرمونت فراند حضور داشتند از طرف انجمن سینمایی کشورشون ساپورت شده بودند، حتی پول بلیط هواپیما رو هم دریافت کرده بودند و با تقدیر، احترام و حمایت روانه این جشنواره شده بودند، اما در مورد من با وجود اینکه از بین 68 فیلم ایرانی ثبت شده در جشنواره کلرمونت فراند تنها نماینده ایرانی در بخش اصلی این جشنواره بودم حتی یک تماس از طرف هیچ نهاد یا ارگان ایرانی نداشتم که در بخشی از این شادمانی همراهی ام کند و این برای من ناراحت کننده بود.

آیا این خلاء در بازار فیلم و یا در پروسه معرفی فیلمهای ایرانی هم جدی بود؟

• ناراحت کننده تر این بود که با وجود اینکه فیلمسازان کشورهای دیگر حضور جدی در استندهای مربوط به کشورشون داشتند،حتی پوسترشون رو در غرفه های مربوط به کشور خودشون در بازار فیلم کلرمونت فراند می گذاشتند و در معرفی فیلمشون از اونها کمک می گرفتند، من حتی از طرف نمایندگان ایرانی که در بازار فیلم کلرمونت فراند حضور داشتند هم خیلی همراهی نشدم.

بعد از نمایش فیلم در کلرمونت فراند که بنوعی مهمترین رویداد فیلم کوتاه در جهان محسوب می شود، آیا فیدبک این جشنواره در نگاه شما به فیلم “باغ بی برگی” تأثیری داشته است؟

• البته از نظر فیلمساز نقاط ضعف در فیلم همیشه وجود داره، اما وقتی نمایش فیلمم رو در مقایسه با بقیه فیلمها در جشنواره کلرمونت می دیدم، حالا که از فیلم هم کمی فاصله گرفته ام، بیشتر از قبل از فیلم راضی بودم چون احساس کردم این فیلم واقعا آبرومند ساخته شده و خیلی ممنونم از همه عوامل فیلمم که به من کمک کردند تا فیلم خوب و آبرومندی بسازم.

چقدر شانس گرفتن جایزه را در این جشنواره مهم برای فیلم خودتون انتظار داشتید؟

• با توجه به اینکه همه جور فیلمی در این جشنواره بود، با هر موضوعی عمدتا با ایده های خلاقانه و در هر ژانری، کاملا حرفه ای و خوب، تصور این که این فیلم که یک فیلم مستقل ایرانی با بودجه ای به مراتب پایینتر از فیلمهای دیگه است جایزه بگیرد رو نداشتم.

فیلمهای کوتاه ایرانی که بر اساس تعریف ما بعنوان یک فیلم موفق ملی لقب می گیرند را در مقایسه با فیلمهای شرکت کننده در رویدادهای مهم بین المللی مانند کلرمونت فراند چقدر جدی دیدید؟

• با توجه به حضور فیلم باغ بی برگی در جشنواره هایی چون: فیلم کوتاه تهران، پروین، جشنواره مستقل خورشید و SHORT FILM CORNER کن، فیلمهای کوتاه ایرانی را در مقایسه با فیلمهای بخش مسابقه کلرمونت فراند  فرانسه، خیلی جدی نمیدانم و این موضوع مربوط به فهم PRODUCTION و ایده این فیلمها است.

به نظر شما ویژگی موفقیت آمیز فیلم “باغ بی برگی” در این جشنواره چه چیزی بوده است؟

• راهیابی فیلم من از بین 68 فیلم ایرانی و 6000 فیلم از سراسر جهان که در کلرمونت فراند 2015 ثبت شده، یک موفقیت بزرگ برای این فیلم محسوب می شود و از این بابت من خیلی خوشحالم. من موفقیت این فیلم را بدلیل بسط نگاه شخصی فیلمساز به یک کل نگری در قالب یک رئالیسم اجتماعی می دانم که تا حدودی به یک ارزیابی جامعه شناسانه منجر می شود و بنظرم فیلم در این راه موفق عمل کرده است.

درباره دیگر فیلمهای بخش مسابقه، شرایط تولید و یا حمایتهای انجام شده از آنها چه نکاتی درخور تأمل بود؟

• اکثر فیلمهای خوب حاضر در کلرمونت فراند با  FOUND گرفته شده از کشور فیلمساز و با بودجه تقریبی 20000 دلار ساخته شده بودند و حضور جدی استودیوها و کمپانیها در تولید فیلمها از نکات جالب و مهم برای من بودند.

نتیجه گیری شما از اولویتهای مهم برای برگزیده شدن در جشنواره کلرمونت فراند براساس نتایج و فیلمهای برگزیده چه بود؟

• از بین فیلمهای برگزیده جشنواره چند فیلم را دیده بودم که واقعا خلاقانه و حتی در برخی موارد تکاندهنده بود. البته موضوعات انسانی برخی از این فیلمها هم نشاندهنده اهمیت جشنواره به این گونه از فیلمها بود.

درباره اهدای جایزه فیلم شما در اختتامیه بگید؟

• موقعی که داوران دانشجویی برای اهدای جایزه این بخش آمدند، بخشی از فیلم من رو بازی کردند و بعد اهدای جایزه انجام شد که برایم بسیار جالب بود.